اشکفت سلمان - هتل سنتی سرابی شوشتر
Select Page

  اشکفت سلمان 

 

نیایشگاه تاریشا
نیایشگاه تاریشا بزرگترین خط نوشته میخی ایلام نو را در خود جای داده‌است. اشکفت سلمان در جنوب ایذه واقع شده و شامل چهار نقش برجسته متعلق به دوره ایلامیان و بقایای یک ساختمان متعلق به اتابکان است. این محل پرستشگاه تریشا یکی از خدایان ایلامی بوده‌است. در این منطقه علاوه بر وجود سنگ نوشته ها، شامل غار و چشمه ای معدنی از دل کوه میباشد که در اشکفت سلمان چهار نقش برجسته وجود دارد که دو تای آن داخل غار و دو تای دیگر در خارج از غار وجود دارد. بزرگ‌ترین نوشته خط میخی از دوره عیلامی در این غار وجود دارد که از زمان شاهک عیلامی، شاه بومی آیاپیر یا آیاتم، وجود دارد و هم‌چنین برای نخستین بار حضور مصور زن دوشادوش مرد در نقش برجسته‌های این غار دیده شده است.

نقش برجسته شماره یک

اولین نقش برجسته نیایش هانی (هنه) پادشاه محلی آیاپیر به همراه وزیرش شورترورو و خانواده او است. شاه در جلو ایستاده است، همگی آستین کوتاه بر تن دارند و بدون کفش هستند. همسر هانی به نام هوهین یا آماتنا پشت وزیرایستاده اند.
جلوی شاه یک آتشدان قرار دارد و فرزند شاه به خاطر اهمیت کمتری که نسبت به بقیه دارد کوچکتر از بقیه حجاری شده است. همه افراد از سمت چپ طراحی شده اند و روی نگاهشان به سمت غار کوچکی است که درون اشکفت قرار دارد. بر طبق کتیبه، بانی ایت سنگ نگاره وزیر شاه بوده است.

نقش برجسته شماره دو

همانند نقش شماره یک است ولی شاه هانی به همراه همسر و پسرش ایستاده است و وزیر در کنار آنها نیست. در حالت ایستادن آنها احترام دیده می شود. حالتی که همسر هانی دارد همانند حالتی است که مجسمه ۱۸۰۰ کیلوگرمی به دست آمده از شوش ناپیرآسو همسر پادشاه ایلام میانه اونتاش گال دارد. تصویر نقش زن با وقار، نشان از اهمیت زن در دوران ایلامی دارد. سه سنگ نوشته بر پوشاک نیایشگران وجود دارد.

نقش برجسته شماره سه

این نقش برجسته در ارتفاع سه متری بر سنگ حک شده است و کاملا درون اشکفت قرار دارد. در کنار آن سنگ نوشته ای به خط ایلامی کنده شده است. هانی به تنهایی در حال نیایش است و این بار بر عکس نقوش شماره یک و دو، هانی از سمت راست حجاری شده است. از اینرو می توان نتیجه گرفت فضای میان نقش برجسته شماره دو و سه، یعنی کنج دره، مرکز نیایشگاه بوده است. این تصاویر مورد حمله یادگاری نویسها قرار گرفته است و از آنجا که در زیر اشکفت رطوبت زیادی دارد به شدت آسیب دیده اند. در انتهای کتیبه آمده است: ” آشنا به خطی که در نیایش نگاره مرا بخواند و ساخته مرا بستاید، خواسته اش برآورده شود. اما کسی که به نگاره اهانت کند باشد که دبوس مجازات ایزد هومبان، ایزدبانو کیریشه و ایزد تیروتیر که آب و خاک را آفریده است، تا دوردست ها بر او فرود آید. رحمت پارتی از او دریغ داشته شود. در زیر ماه و خورشید ابتر شود و نسلی از او به جای نماند.”

نقش برجسته شماره چهار

این نقش برجسته تقریبا نامفهوم است، زیرا به شدت آسیب دیده است. تصویر یکی از خدایان مانند مجسمه ای که در نقوش کول فرح دیده شد، در این تصویر حجاری شده ولی جزییات قابل تشخیص نیست. پاهای مجسمه بر روی پایه ای قرار دارند و ریش بلند او به سینه می رسد.

ویرانه های یک ساختمان

یک ساختمان خرابه نیز در کنار این نقوش قرار دارد و کنار آن یک غار کوچک طبیعی دیده میشود. گویند این ساختمان متعلق به سلمان فارسی بوده و نیایشگاه او بوده! ولی بهتر است بگوییم ساختمان به دوره اتابکان متعلق است . دلیل اینکه این دره به اشکفت سلمان تعلق دارد نیز همین است ،شاید مانند قبر مادر سلیمان برای حفظ آثارتقیه لازم بوده است . به هر حال اگر سلمان فارسی قبل از اسلام در این منطقه نیایش می کرده هنوز مسلمان نشده بود و بعد از اسلام هم رد او را در ایذه نداریم.