پل بند خاک - هتل سنتی سرابی شوشتر
Select Page

  پل بند خاک 

 

 یکی از سازه‌های بااهمیت بر نهر داریون است که به‌عنوان پخشاب کاربرد داشته و عامل تقسیم آب به دو شاخه داریون و رقت است که در ضلع جنوب غربی شوشتر می‌باشد.
نهر داریون در بند خاک به ۲ شعبه تقسیم می‌شود: شعبه اصلی به سمت جنوب ادامه می‌یابد و پس از طی ۳۳ کیلومتر در منطقه عرب حسن به رودخانه شطیط می‌ریزد. وضع سطح زمین واقع بین رودخانه شطیط و گرگر طوری است که مسیر نهر داریون در خط‌ الرأس تپه‌ها قرار گرفته است، به‌این‌ترتیب آبیاری زمین‌های واقع بین دو شاخه کارون به سهولت صورت می‌گرفته است.
شعبه دوم نهر داریون پس از عبور از زیر پل بند لشکر به رودخانه گرگر می‌ریزد. در بند خاک سدی وجود دارد که قسمت اعظم آب کانال داریون را در شعبه اصلی نگه می‌دارد، چون شعبه شرقی کانال داریون در حدود ۱۵ متر دارای اختلاف سطحی است ظاهراً ۳ بند دیگر در مسیر آن برای جلوگیری از شدت سرعت آب ساخته‌اند.
فرم سازه‌ای بند تقریباً U شکل است که دارای ۲ قسمت و دارای چندین دهانه بوده که یکی از آن‌ها سرپوشیده است و بقیه روباز هستند. در مجاورت این اثر در ضلع شرقی، آثار چندی ازجمله حصار قدیم شوشتر و آثار یک آباره نمایان است.
این بند دارای ۲ قسمت است، قسمت اول دارای ۵ دهانه و دارای ستون‌هایی به ارتفاع حدود ۱٫۳۳ متر و طول دهانه‌های آن ۱٫۷۲ متر بوده است. حدود ۱۰ قدم پائین تر از آن دارای دیواره انحرافی بوده که آثار آن تا چندین سال قبل قابل‌مشاهده بود.
جهت دیواره اصلی بند دارای جهت غربی-شرقی است از قسمت شرقی بند یک بازویی به سمت شمال شرق منشعب می‌شود. از بازوی بند دیواری به سمت شمال کشیده شده است، خود این بازو با یک بازوی دیگر که در جهت غرب آن مشاهده‌شده مرتبط می‌باشد؛ و درواقع این بازوها و خود بند اصلی تشکیل یک مخزن نگهداری آب را می‌دهند. در قسمت‌هایی از بازوها و بند اصلی به نظر می‌رسد که دارای دیوارهای الحاقی باشند که در جنوب آن مشاهده می‌شوند که برای خروج آب می‌باشد. قسمت‌هایی در دیواره‌ها به صورت دریچه‌هایی بوده است که تخریب‌شده است. به‌غیراز این دریچه، دریچه‌ای دیگر نیز وجود داشت. جبهه غربی دیواره اصلی بند به‌شدت تخریب گردیده، که در امتداد شرق تداوم می‌یابد که در منتهی‌الیه قسمت شرقی آسیب‌دیده و از بین رفته است. چنین وضعیتی در قسمت‌های دیگری از بند نیز شناسایی گردید. در قسمت شمال و شرق سازه بند خاک به فاصله چند متری نهر رقت کانال‌هایی نیز مشاهده گردیده که نمی‌تواند بی‌ارتباط با بند باشند. بند خاک ازنظر مصالح شامل ملات ساروج و انواع سنگ‌های ماسه‌ای و لاشه می‌باشد که سطوح داخلی و معدودی از دیواره‌های بیرونی با ملات ساروج اندود شده‌اند. کاربری اثر با توجه به شواهدی که ارائه می‌کند دارای عملکرد نگه‌دارنده با فضاهای مخزنی و خروج آب است.